Karadeniz’in mühendislik harikası: Serender

Sinop’un Erfelek ilçesi köylerinde bakımlı bir define keşfedilmeyi bekliyor. Tarihi ahşap serenderler altı adet direğin üzerindeki dengesiyle bütün bir mühendislik harikası. Geçmişte güvenilir bir ambar vazifesi gören bu yapılar özelliklerini üstünde yükseldikleri direkler ve ucundaki yuvarlak büyük taşlara borçlu. Direklerinin üzerindeki yuvarlak taşlar dengede kalmalarını sağlarken bununla birlikte fare girmesine de imkan vermiyor. Serenderlerin üstü ahır işlevi görürken altı yazın sıcaklığına rağmen serin bir ortam sunuyor. Pekmez yapılıyor, odunlar, malzemeler saklanıyor. Yalnız basit bir kulübe ya da ambar değil, bir takım örneklerinde ahşap oyma tekniğiyle üretilmiş zengin süslemelerle estetik bir sanatı da bakmak mümkün.

100-150 yıllık bu kültürel layık şimdilerde kaybolup gitmenin eşiğinde. Tayland mimarisi bongalov tipi evler ülkemizde yaygınlaşırken Karadeniz’in mühendislik harikası serender yapıları her geçen gün çürümeye ve yıkılmaya yüz tutuyor. Tek katlı ve verandalı bungalov evler Tayland’ın geleneksel evlerine karşılık geliyor. Karadeniz’in geleneksel yapıları serenderlerin ise az önce bu potansiyeli fark edilebilmiş değil. Sinop’un Erfelek ilçesi Kaldırayak köyü Kuz Mahallesi’nde bugüne değin korunabilmiş 3 adet örneği mevcut. Geçmişte ambar olarak kullanılsalar da turistlerin konaklayabileceği imkanlara da sahipler. Bu yapıların korunması ve yenilerinin yapılıp yaygınlaştırılması isteniyor.

Kuz Mahallesi’nde evi bulunan Erfelek Merkez Mahallesi Muhtarı Abdullah Bilik serenderleri şöyle anlattı:
“100-150 sene önce bunlar ambar olarak kullanılıyordu. Burada rençberlik olduğu için yurttaş, buğdayını, mısırını, arpasını, yulafını kendi yiyeceğini hayvanı için yemini burada korumuş. Göz göz yapmışlar bunu 6 sırık üstünde yükseliyor. Bizim yöremiz yağmurlu olduğu için Eylül aylarında aşağı tezgahlarını kurarlar pekmez yaparlar. Bunun 8 ayaklısı da var. Bunların altına odun konabilir. Cephane Arabası arabası olan onu koyar. Sabanıydı dımrığıydı bu şekilde burada muhafaza ederler.”

“Çevrede 3 -5 tane kaldı turizme açılsa hoş olur”

Serenderlerin sahip olduğu potansiyeli ortaya koyan Abdullah Bilik, “Ayaklı olmasının sebebi farelerden korumak içindir. Fare girmemesi için ve akıcı terazide durması için böyledir. Farenin girmemesini karşılayan altına ayakların en üstüne yerleştirilen dairesel büyük taşlardır. Fare onu geçemez. İnsanlarımız bunu düşünmüşler o şekilde bunu kurmuşlar.

Büyükşehirlerde yaşamış insanlar bunu bilmez bu konut niye havada der. Bir Takım yerlerde bunları eve de çevirebiliyorlar. Altını çevirip dubleks gibi kullanıyorlar. Vaktiyle her evin bir ambarı vardı. Şu Anda ya 3-5 tane bulursun ya bulamazsın. Bakım olmadığı için çöküyor. Pek olunca da fırıncılara odun olarak bunu alıyorlar. Bungolov evleri gibi de olabilir bunlar. Bir pansiyon gibi kullanılsa turizme açılsa güzel olur. Bunu yurttaş vermiyor zaten yazın geliyor. 3-5 gün kalıyor bu kalsın kültürel değerimiz yok olmasın diyor. Sonra kendi haline terk edilmiş gibi kalıyor bunlar. Bu şekilde gerçekten değer biçmek lazım” dedi.

Ünsal Karka
 

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İstanbul escort bahçelievler escort şirinevler escort esenyurt escort maltepe escortlar avcılar escort beylikdüzü escort bakırköy escort halkalı escort şirinevler escort sefaköy escort maltepe escort şişli escort gaziantep escort avcılar escort bakırköy escort ortaköy escort avrupa yakası escort döşemealtı escort