106 yıldır yüzleşme yok: Ermeni Soykırımı nedir, neler yaşandı?

Ermeni Soykırımı’nın üzerinden 106 sene geçti. 106 yıldır soykırım, büyük felaket, tehcir ve kırımla ne toplumsal manâ da ne de resmen yüzleşme ve hesaplaşma sağlandı. Bugün 24 Nisan 2015’te Ermeni kültürlü ve vekiller önceliğinde, tehcir edilmeyle başlayan soykırım tarihinin yıl dönümü.

Ermeni halkı, binyıllardır yaşadığı anayurdundan sürüldü, Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan 1,5 milyon Ermeni tehcirle, katliamla, mallarına el koyulmasıyla yüz yüze geldi.

SOYKIRIM NE KAVRAMA GELİYOR?

Peki soykırım nedir? Gazete Karınca’da yer alan derlemeye tarafından ahali, canlı türü, siyasal gösterme, din sosyal durum veya başka herhangi bir ayırıcı özellikleri ile diğerlerinden ayırt edilebilen bir kalabalık veya toplulukların bireylerini bir plan çerçevesinde yok edilmeleri niyetiyle girişilen eylem ve sonuçlar bütünü anlamına geliyor.

Tam tanımı, soykırım üzerine çalışan akademisyenler aralarında değişim gösterse de 1948 yılında Birleşik Milletler Soykırım Suçunun Engellenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’nde (SSECS) hukuksal bir tanımı bulunuyor.

AMAÇ NEYDİ?

İttihat ve Terakki hükümeti, Birinci Dünya Savaşı’nın olduğu dönemde Anadolu’da yaşamış Ermeni nüfusunu ortadan kaldırarak, bu bölgedeki Müslüman Türk hakimiyetini pekiştirmeyi hedefliyordu.

Bu süreçte Ermeniler zor kullanarak Müslümanlaştırıldı. Soykırımla tehcir iç içe gerçekleşti. Ermeniler almak üzere Süryani, Keldani, Ezidi ve Rum halklarının mülklerine el konuldu, kültürel varlık millet iradesiyle el değiştirdi. Ayrıca bu halkların tarihsel olarak kökenlerinin ve izlerinin büsbütün silinmek istedi.

NELER YAŞANDI?

Bölgesel askerler ve memurlar, İstanbul’daki merkezi hükümetten emir alarak lokal sivillerin de desteğiyle sürgünleri gerçekleşti. Osmanlı askeri güçleri ve destekçileri, savaşabilecek yaştaki Ermeni erkeklerinin çoğunluğunu öldürdü.

Bunun yanı sıra binlerce kadın ve çocuk da yaşamını yitirdi. Tehcir esnasında hayatta kalan ihtiyar erkekler, kadınlar ve çocuklardan oluşan konvoylar saldırılara maruz kaldı. Kadınlar ve genç kadınlar kaçırılarak, cinsel şiddete maruz bırakıldı. Yüzbinlerce Ermeni ise belirlenen kamplara ulaşamadan önce özlem, susuzluk veya hastalık sebebiyle öldü.

KÜLTÜREL, SOSYAL VE EKONOMİK KAYIPLAR

Ermeni kültür, din, tarih ve toplumsal mirasına ait nesnelerin değil edilmesi, ayrıca soykırımın kendisinin hem de sonrasındaki inkar sürecinin bir başka kayda değer parçasıydı. Ermeni kiliseleri ve manastırları imha edildi veya camilere dönüştürüldü. Ermeni mezarlıkları yerle bir edildi.

Van gibi bir takım şehirlerde Ermeni mahalleleri yıkıldı. Katliamlarla aynı dönemde Ermeniler tazminat almaksızın servetlerini ve mülklerini kaybetti. İşyerleri ve çiftlikleri ellerinden alındı. Bütün okullar, kiliseler, hastaneler, yetimhaneler, manastırlar ve mezarlıklar Türkiye devletinin mülkü hâline geldi.

1916’nın Ocak ayında Osmanlı Ticaret ve Ziraat Nezareti, imparatorluğun sınırları içinde etkinlik belirten tüm parasal kuruluşların Ermeni varlıklarını hükûmete devretmesini emreden bir kararname çıkardı. Birinci Dünya Savaşı’nın son bulmasıyla soykırımdan sağ kurutulanların bazıları evlerine geri dönmeye ve mülklerini geri istemeye çabaladı fakat Türkiye bunun önüne geçti.

24 NİSAN’IN ÖNEMİ

24 Nisan 1915’de İstanbul’da ve Ermeni nüfusunun yoğun olarak yaşadığı illerde tutuklanan 2 bin 234 Ermeni aydınlatılmış, gazeteci ve sanatçı sürgüne gönderilip, öldürüldü. 24 Nisan, Ermeniler kadar soykırımın başlangıç günü olarak kabul ediliyor.

Ermeniler, her yıl 24 Nisan günü ilk olarak Ermenistan edinmek üzere Kanada, Fransa, Ermeni diasporasınının yoğun olarak yaşadığı bölgelerde Ermeni Soykırımı’nı Kutlama Günü kapsamında törenler düzenliyor.

ERMENİ SOYKIRIMI’NI RESMEN TANIYAN ÜLKELER

Türkiye, Ermeni Soykırımının üzerinden 106 yıl geçmesine karşın hala soykırımla yüzleşmedi ve Ermenilerden özür dilemedi. 2021 itibarıyla 31 ülke, resmi olarak Ermeni Soykırımı’nı tanımış durumda.

Soykırımı tanıyan ülkeler şöyle: Almanya, Arjantin, Avusturya, Belçika, Bolivya, Brezilya, Bulgaristan, Kanada, Şili, Güney Kıbrıs, Çekya, Ermenistan, Fransa, Yunanistan, İtalya, Libya, Litvanya, Lübnan, Lüksemburg, Hollanda, Paraguay, Polonya, Portekiz, Rusya, Slovakya, İsveç, İsviçre, Suriye, Vatikan, Venezuela, Uruguay.

Hem Danimarka hükümeti 2017’de, “1915 ve 1923 yılları arasında Doğu Anadolu’da yaşanan trajik ve kanlı olaylar” tanımlamasının yer aldığı bir kanun çıkardı.

Ermeni Soykırımı’nı tanıyan kuruluşlar ise Birleşmiş Milletler Ayrımcılığın Önlenmesi ve Azınlıkların Korunması Daha Alçak Komisyonu, Avrupa Konseyi, Avrupa Parlamentosu ve Dünya Kiliseler Konseyi.

TÜRKİYE’DE MEVCUT ERMENİ NÜFUSU

“Time to Analyze” adlı platform, dünyadaki Ermenilerin sayısı hakkında 2018 yılında bir rapor hazırlamıştı. genel olarak dünyada yaşayan 10.297.770 Ermeni’nin 8.140.500’ü Ermenistan ve Karabağ dışarıda yaşıyor. En büyük Ermeni cemaatleri Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Fransa, İran, Suriye, Lübnan ve Arjantin’de. Bu rapora kadar şu lahza Türkiye’de ise 70 bin civarında Ermeni yaşıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir